"POKONANYM –

NIEZWYCIĘŻONYM"

dr Maria Burdowicz-Nowicka

 

 

Katedra Polowa WP  ( fot. autorki)

 

To napis, jaki pojawił się w Kaplicy katedry polowej Wojska Polskiego w Warszawie na ulicy Długiej przy placu Krasińskich - od 15 września 2002 roku - Kaplicy Matki Boskiej Katyńskiej.

 

Ta Kaplica - to swoiste mauzoleum, poświęcone Polakom zamordowanym przez władze sowieckie w 1940 roku na nieludzkiej ziemi: w Katyniu, Charkowie i Miednoje . Na ścianach niewielkiej Kaplicy, od posadzki aż do sufitu, umieszczono konstrukcję duraluminiową, ważącą 20 ton z posrebrzanymi tabliczkami.

Na tabliczkach o wymiarach 19,5 na 1,8 cm. wyryto nazwiska i imiona oraz stopnie wojskowe lub zawód wszystkich ustalonych według dokumentów 15 tys. ofiar zbrodni katyńskiej. Ułożone są alfabetycznie według trzech obozów: Kozielska, Ostaszkowa i Starobielska, w których osadzono Polaków, wziętych do niewoli przez  Armię  Czerwoną we wrześniu 1939 roku (w wyniku wcześniej uzgodnionej agresji Niemiec i Rosji przeciwko Polsce - pakt Ribbentrop - Mołotow). Po 50 latach milczenia i fałszowania sprawy zbrodni katyńskiej - 13 kwietnia 1990 roku Związek Radziecki przyznał się do popełnienia tej zbrodni, uznając, "że jest to jedna z najcięższych zbrodni stalinizmu."

 

Na jednej ze ścian Kaplicy umieszczono 7 tys. tabliczek z literami N.N. , dla dotychczas nieznanych z nazwiska ofiar zbrodni NKWD, które, możliwe że kiedyś - zostaną ustalone. Kaplica Matki Boskiej Katyńskiej - to miejsce pamięci i modlitwy za niewinnie zamordowanych w Katyniu, którzy "miłość do Ojczyzny okupili śmiercią swoją" - jak powiedział w krótkim przywitaniu uczestników tej podniosłej uroczystości ks. kard. Józef Glemp. Zamordowani na rozkaz Stalina obywatele polscy - to Elita Narodu Polskiego: oficerowie, pracownicy wywiadu, żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza, policjanci, straż więzienna, duchowni różnych wyznań, uczeni, nauczyciele, lekarze, prawnicy, inżynierowie oraz osadnicy wojskowi z Kresów Wschodnich.

 

W głębi Kaplicy znajduje się niewielki ołtarz z białego marmuru, a nad nim drewniana ikona z uproszczonym wizerunkiem Matki Boskiej Ostrobramskiej z Wilna i napisem VINCTIS NON VICTIS.

Ta maleńka, wzruszająca relikwia, powstała w obozie w Kozielsku. Została wyrzeźbiona na sosnowej deseczce o wymiarach 13,5 na 8,5 cm., oderwanej z obozowej pryczy. Na rewersie znajduje się data: "Kozielsk 28.02.1940.". Autorem ikony, powstałej tuż przed pierwszymi egzekucjami w Katyniu był więzień Kozielska, oficer Wojska Polskiego Henryk Gorzechowski. Ikona była prezentem na 19 urodziny dla syna Henryka Gorzechowskiego - Henryka - także więźnia Kozielska.

 

Na początku kwietnia 1940 roku rozpoczęły się wywózki więźniów do Lasu Katyńskiego miejsca mordu Polaków. Gdy 28 kwietnia wyczytano na porannym apelu nazwisko "Henryk Gorzechowski" okazało się, że jest dwóch więźniów o tym imieniu i nazwisku: ojciec i syn.

 

 Chwila wahania ! Który z nich miał iść ? Oficer rosyjski powiedział: "Wsio rawno". Ojciec zgłosił się zabrany w nieznane - został zamordowany w Katyniu. Syn pozostał w obozie i po podpisaniu układu Sikorski-Majski wyszedł na wolność, przedostał się do Anglii, a później walczył w I Dywizji Pancernej Generała Maczka. Po wojnie wrócił do Kraju i rodzinnej Gdyni.

 

Ikonę Matki Boskiej Ostrobramskiej, bezcenną, rodzinną relikwię przekazał Rodzinom Katyńskim Henryk Wacław Gorzechowski, wnuk Henryka, zamordowanego w Katyniu. Wiosną 2001 roku została ona przekazana na ręce biskupa polowego Sławoja Leszka Głódzia., który w kwietniu t.r. zapowiedział zbudowanie dla tej cennej relikwii "tronu chwały" w Katedrze Wojska Polskiego. Zaprojektowaniem Kaplicy Matki Boskiej Katyńskiej, która miała się stać mauzoleum Ofiar Katyńskich, bliskich tylu rodzin w Kraju i za granicą, zamordowanych na Wschodzie - zajęli się profesorowie Akademii Sztuk Pięknych: Andrzej Miklaszewski i Konrad Kucza-Kuczyński.

 

Kaplica Matki Boskiej Katyńskiej w Katedrze WP (fot. autorki)

 

 

Na uroczystości poświecenia Kaplicy, nabożeństwie ekumenicznym i koncercie obecni byli: prezydent Aleksander Kwaśniewski, marszałkowie sejmu i senatu, ambasador Ukrainy, duchowni różnych wyznań. Byli także przedstawiciele Wojska Polskiego, Straży Granicznej i Policji, kombatantów, różnych stowarzyszeń katyńskich. Był także obecny Henryk Wacław Gorzechowski - ofiarodawca ikony. Uroczystość była transmitowana przez TV Polonia.

 

Na niewielkiej scenie, ustawionej przed wejściem do Katedry, wystąpili wybitni polscy aktorzy, czytający poezje i fragmenty tekstów o zbrodni katyńskiej. Chór Wojska Polskiego wykonał szereg pieśni patriotycznych i religijnych. Na zakończenie uroczystości oddano salwę karabinową.

 

Powoli zapadał zmierzch wrześniowego dnia, ale oświetlony kościół i w głębi Kaplica z tysiącami srebrzystych tabliczek jaśniały wyraziście na tle nieba, przybierającego z wolna kolor granatu. Ufundowanie Kaplicy Matki Boskiej Katyńskiej to wielki HOŁD, złożony wszystkim niewinnie zamordowanym polskim Bohaterom i PAMIĘĆ o okrutnej Ich śmierci, złożonej na Ołtarzu Ojczyzny.

Vinctis non Victis.

                                                                                   dr Maria Burdowicz-Nowicka