WSKRZESZENIE POLSKI.

Anna Zymon-Stankiewicz

 

 Marszalek J. Pilsudski

Jest pazdziernik 1918 roku. Od czterech lat toczaca sie wojna ma sie ku koncowi. W Polsce - po ogloszeniu oredzia Prezydenta Stanow Zjednoczonych Wilsona - wzrasta pewnosc odzyskania wolnosci. Ale skad ma przyjsc ta wolnosc ? Jedni sadza, ze z Paryza, gdzie dziala Komitet Narodowy Polski pod przewodnictwem Romana Dmowskiego. Inni, ze osiagniemy ja wysilkiem wlasnych srodkow, ktore juz dzialaja, jak Polska Organizacja Wojskowa, Rada Regencyjna czy Rada Delegatow Robotniczych.

 

Wszyscy jednak kieruja swoj wzrok na Magdeburg, gdzie internowany jest tworca legionow - Jozef Pilsudski. I oto nadchodzi dzien 11 Listopada, ktory w wolnej Polsce byl i znow jest swietem panstwowym - Dniem Niepodleglosci. 

W dniu tym dokonaly sie trzy wazne wydarzenia.

- 11 listopada nastapilo zawieszenie broni podpisane przez Niemcow i Aliantow w wagonie kolejowym stojacym na stacji w Rotonde, w Szampanii. Zawieszenie broni zostalo podpisane na warunkach podyktowanych przez Aliantow, jako strony, ktora wygrala wojne i zadecydowalo m.in. o niepodleglosci Polski.

- 11 listopada ustaje kuratela okupacyjna Niemiec i Austrii nad naszym krajem,

- 11 listopada wraca zwolniony z twierdzy magdeburskiej Jozef Pilsudski i obejmuje tymczasowa wladz przekazana mu przez Rade Regencyjna w Warszawie, Komisje Likwidacyjna w Krakowie i Rzad Lubelski (Nie mylic z rzadem lubelskim po II-giej wojnie swiatowej).

 

Pilsudski sprawuje funkcje Naczelnika Panstwa i Naczelnego Wodza PSZ. Polaczenie tych dwoch najwyzszych stanowisk w jednej osobie jest odbiciem przekonania ogolu, ze niepodleglosc i posiadanie wojska sa, pojeciami nierozerwalnymi.

 

Pierwsze dwa lata bytu niepodleglosciowego, to wywalczenie i obrona granic i to w sytuacji, kiedy Polska nie miala ani jednego zyczliwego sasiada... Drugim zadaniem nowego panstwa bylo przygotowanie gmachu ustrojowego, ktory odpowiadalby wiekszosci spoleczenstwa.

 

Przejdzmy do faktow. Juz 28 listopada Pilsudski powoluje tymczasowy rzad z socjalista Jedrzejem Moraczewskim na czele. Rzad ten wprowadza caly szereg postepowych reform, jak: 8-godzinny dzien pracy, system ubezpieczen spolecznych, ochrone lokatorow, zasilki bezrobotnym. 28 listopada rzad Moraczewskiego oglasza ordynacje wyborcza, ktora poszla w kierunku calkowitej demokratyzacji zycia politycznego i ustroju. Wybory maja odbyc sie wedlug pieciu zasad demokratycznych: rowne, powszechne, tajne, bezposrednie i proporcjonalne. Prawo glosu przyznaje sie kazdemu pelnoletniemu obywatelowi. Przyznano prawo glosu kobietom, czym Polska wyprzedzila inne panstwa - nie mowiac o Szwajcarii, czy Stanach Zjednoczonych.

 

Nadchodzi dzien 10 lutego 1919r. Na lawach poselskich zasiadaja poslowie pierwszego, po tylu latach niewoli - Polskiego Sejmu: Laske marszalkowska obejmuje Wielkopolanin - Wojciech Trapczynski. Naczelnik przekazuje wladze najwyzszej instancji w kraju - Sejmowi.

 

Sejm ustala szereg przepisow zwanych "mala konstytucja", ktora obowiazuje do jesieni 1922r, a zatem obowiazywala w okresie najtrudniejszym i najniebezpieczniejszym. Sejm powierza urzad Naczelnika Panstwa - Jozefowi Pilsudskiemu. Na czele nowego rzadu staje Ignacy Paderewski, jeden z niewielu ludzi, ktorzy mogli rownac sie popularnoscia z Pilsudskim. Ten wielki patriota cieszy sie autorytetem u swoich i u obcych. Budzi zaufanie. Jego zaslugi dla Polski i bezinteresownosc nie podlegaja dyskusji.

 

Paderewski tworzac rzad zatrzymal dla siebie teke Ministra Spraw Zagranicznych i on tez reprezentowal Polske w Wersalu przy podpisywaniu pokoju.

 

Polska cieszy sie z odzyskanej niepodleglosci. Radosc te dziela wszystkie warstwy spoleczne, wszystkie orientacje. Trzeba podkreslic, ze Polska wsrod krajow, ktore odzyskaly niepodleglosc po I-szej wojnie swiatowej, posiadala najwyzsza swiadomosc narodowa.

                                                                                                 Anna Zymon Stankiewicz