|
WSKRZESZENIE POLSKI. |
Anna Zymon-Stankiewicz |
|
Marszalek J. Pilsudski |
Jest pazdziernik 1918 roku. Od czterech lat toczaca sie wojna ma sie ku koncowi. W Polsce - po ogloszeniu oredzia Prezydenta Stanow Zjednoczonych Wilsona - wzrasta pewnosc odzyskania wolnosci. Ale skad ma przyjsc ta wolnosc ? Jedni sadza, ze z Paryza, gdzie dziala Komitet Narodowy Polski pod przewodnictwem Romana Dmowskiego. Inni, ze osiagniemy ja wysilkiem wlasnych srodkow, ktore juz dzialaja, jak Polska Organizacja Wojskowa, Rada Regencyjna czy Rada Delegatow Robotniczych.
|
Wszyscy jednak kieruja swoj wzrok na Magdeburg, gdzie internowany jest tworca legionow - Jozef Pilsudski. I oto nadchodzi dzien 11 Listopada, ktory w wolnej Polsce byl i znow jest swietem panstwowym - Dniem Niepodleglosci.
W dniu tym dokonaly sie trzy wazne wydarzenia.
- 11 listopada nastapilo zawieszenie broni podpisane przez Niemcow i Aliantow w wagonie kolejowym stojacym na stacji w Rotonde, w Szampanii. Zawieszenie broni zostalo podpisane na warunkach podyktowanych przez Aliantow, jako strony, ktora wygrala wojne i zadecydowalo m.in. o niepodleglosci Polski.
- 11 listopada ustaje kuratela okupacyjna Niemiec i Austrii nad naszym krajem,
- 11 listopada wraca zwolniony z twierdzy magdeburskiej Jozef Pilsudski i obejmuje tymczasowa wladz przekazana mu przez Rade Regencyjna w Warszawie, Komisje Likwidacyjna w Krakowie i Rzad Lubelski (Nie mylic z rzadem lubelskim po II-giej wojnie swiatowej).
Pilsudski sprawuje funkcje Naczelnika Panstwa i Naczelnego Wodza PSZ. Polaczenie tych dwoch najwyzszych stanowisk w jednej osobie jest odbiciem przekonania ogolu, ze niepodleglosc i posiadanie wojska sa, pojeciami nierozerwalnymi.
Pierwsze dwa lata bytu niepodleglosciowego, to wywalczenie i obrona granic i to w sytuacji, kiedy Polska nie miala ani jednego zyczliwego sasiada... Drugim zadaniem nowego panstwa bylo przygotowanie gmachu ustrojowego, ktory odpowiadalby wiekszosci spoleczenstwa.
Przejdzmy do faktow. Juz 28 listopada Pilsudski powoluje tymczasowy rzad z socjalista Jedrzejem Moraczewskim na czele. Rzad ten wprowadza caly szereg postepowych reform, jak: 8-godzinny dzien pracy, system ubezpieczen spolecznych, ochrone lokatorow, zasilki bezrobotnym. 28 listopada rzad Moraczewskiego oglasza ordynacje wyborcza, ktora poszla w kierunku calkowitej demokratyzacji zycia politycznego i ustroju. Wybory maja odbyc sie wedlug pieciu zasad demokratycznych: rowne, powszechne, tajne, bezposrednie i proporcjonalne. Prawo glosu przyznaje sie kazdemu pelnoletniemu obywatelowi. Przyznano prawo glosu kobietom, czym Polska wyprzedzila inne panstwa - nie mowiac o Szwajcarii, czy Stanach Zjednoczonych.
Nadchodzi dzien 10 lutego 1919r. Na lawach poselskich zasiadaja poslowie pierwszego, po tylu latach niewoli - Polskiego Sejmu: Laske marszalkowska obejmuje Wielkopolanin - Wojciech Trapczynski. Naczelnik przekazuje wladze najwyzszej instancji w kraju - Sejmowi.
Sejm ustala szereg przepisow zwanych "mala konstytucja", ktora obowiazuje do jesieni 1922r, a zatem obowiazywala w okresie najtrudniejszym i najniebezpieczniejszym. Sejm powierza urzad Naczelnika Panstwa - Jozefowi Pilsudskiemu. Na czele nowego rzadu staje Ignacy Paderewski, jeden z niewielu ludzi, ktorzy mogli rownac sie popularnoscia z Pilsudskim. Ten wielki patriota cieszy sie autorytetem u swoich i u obcych. Budzi zaufanie. Jego zaslugi dla Polski i bezinteresownosc nie podlegaja dyskusji.
Paderewski tworzac rzad zatrzymal dla siebie teke Ministra Spraw Zagranicznych i on tez reprezentowal Polske w Wersalu przy podpisywaniu pokoju.
Polska cieszy sie z odzyskanej niepodleglosci. Radosc te dziela wszystkie warstwy spoleczne, wszystkie orientacje. Trzeba podkreslic, ze Polska wsrod krajow, ktore odzyskaly niepodleglosc po I-szej wojnie swiatowej, posiadala najwyzsza swiadomosc narodowa.