KU  CHWALE  I  PAMIĘCI

 

Wkrótce po pogrzebie Tadeusza Kościuszki, zmarłego w Solurze 15 października 1817 r., wystawiony został ku jego chwale i pamięci okazały pomnik na ówczesnym cmentarzu komunalnym w pobliskiej miejscowości Zuchwilu. Pomnik ten ufundował Franz Zeltner, w którego domu przy Gurzelngasse mieszkał Kościuszko w latach swego pobytu w Solurze (1815-1817). Postawiony on został na miejscu pochowku wnętrz­ności wyjętych z zabalsamowanego ciała polskiego Bohatera. Pisaliśmy już o tym bliżej w artykule, który ukazał się w „NG” Nr 1/2005 („Pomnik grobowy Kościuszki w Zuchwilu”).

 

W artykule tym wspomniane było ponadto, że zamierzono przeprowadzić prace remontowo-zachowawcze nad tym pomnikiem i wystąpić do Władz solurskich z wnioskiem o uznanie pomnika za zabytek historyczny podlegający ochronie prawnej. Zamiar ten poparła Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, w osobie p. Ambasadora dr Jerzego Margańskiego, zaś Towarzystwo im. T. Kościuszki w Solurze (Kosciuszko-Gesellschaft), objęło patronat honorowy, pod kierownictwem swego prezesa p. dr Tho­mas’a Walner’a. Dla realizacji zamierzonych celów inicjatorowie powołali do życia „Zespól społeczny na rzecz Pomnika T. Kościuszki w Zuchwilu” (Komitee zugunsten des Kosciuszko-Grabdenkmals in Zuchwil), który działa w ścisłym porozumieniu z właścicielem pomnika: Parafią Rzymsko-Katolicką w Zuchwilu (przew. p. Walter Bitzi).

 

W Zespole tym zasiadają (wymienieni w porządku alfabetycznym): Ks. Prałat Włodzimierz Czerwiński (przeł. Polskiej Misji Katolickiej w Zurychu), p. inż. Benedykt Drewnowski (czł. Tow. im. T. Kościuszki i kustosz Muzeum Kościuszki w Solurze), mgr Teresa Drzymala-Ackermann (współprac Muzeum Kościuszki w Solurze), p. Marie-Claude Erskine (prawnuczka gen. Józefa Hauke-Bosaka), (*) Ks.Rektor dr. Krystian Gawron ( Polska Misja Katolicka, Marly), mgr Tadeusz M. Kilarski (red. naczelny „Naszej Gazetki” w Zurychu), dr Jan A. Konopka (czł. zarządu Tow. im.T. Kościuszki, z-ca kustosza Muzeum Kościuszki w Solurze), inż. Jerzy Miłosz (czł. zarządu Tow. im. T. Kościuszki w Solurze, prezes Tow. Miłośników Języka i Kultury Polskiej), dr Jerzy Miodoński (prezes Stow. Polskich Kombatantów), dr Jan Sroka (przew. Polskiej Rady Parafialnej w Zuchwilu).

 

Sprawa odnowienia pomnika jest obecnie w stadium zapewniającym jej rychłą realiza­cję przez specjalistyczną pracownię konserwacji zabytków. Koszty robót (ok. 4’000 CHF) zostałyby pokryte z funduszów przeznaczonych na ten cel. Natomiast w sprawie ustanowienia prawnej ochrony nad pomnikiem, oczekiwalibyśmy moralnego poparcia ze strony polskich środowisk w Szwajcarii. Niezależnie już od istnienia miejscowej więzi historyczno-kulturowej, zachowanie „po wsze czasy” postawionego przed blisko 190 laty w Zuchwilu pomnika największego polskiego Bohatera dyktowane jest ogólną potrzebą zachowania dóbr kultury i historii polskiej istniejących poza granicami Kraju.

 

Leży to w żywotnym interesie wszystkich rodaków i polskich organizacji w Szwajcarii i w Kraju. Jest oczywistym, że Wła-dze Polskie są jak najbardziej zainteresowane tym przedsięwzięciem. Wszak pomnik Kościuszki w Zuchwilu jest dowo-dem pamięci o największym z pośród tych, których czyny i przykład wiodły całe pokolenia drogą ofiar i zmagań ku wol-ności Ojczyzny. U stop tego pomnika-symbolu czerpali nadzieje i siły poświecenia polscy działacze patriotyczni, weterani powstań narodowowyzwoleńczych w XIX w., żołnierze obydwóch wojen światowych i polscy emigranci-tułacze. (**) Wyku­ty z kamienia „jurajskiego” pomnik ten, ucieleśniający ogólnonarodowe, duchowe wartości, musi być zachowany i chroniony dla umocnienia trwałej o nich pamięci.

 

O dalszym biegu sprawy będziemy informować na lamach prasy polonijnej.

 

                         Zespól społeczny na rzecz  Pomnika T. Kościuszki w Zuchwilu

 

*) Odnośnie gen. Hauke-Bosaku patrz: „NG” Nr 1/ 2003 („Generał Józef Hauke-Bosak, polski bohater walk ‘za naszą i waszą wolność’ „).

**) Patrz: „Ku czci Tadeusza Kościuszki. Wpisy do ksiąg pamiątkowych założonych przez Polaków w Solurze (lata 1832-1944)”, Genewa 2004.