"Duchowe źródła nowej Europy"

Życie i twórczość Józefa Mackiewicza i Barbary Toporskiej

Rapperswil 26-28 września 2006   

Szanowni Czytelnicy,

 Muzeum Polskie gromadzi wszelkiego rodzaju archiwalia – zarówno spuścizny rodzin­ne jak i dokumenty instytucji. Do jednych z najważniejszych archiwaliów przechowywa­nych obecnie na Emigracji należy niewątpliwie archiwum prywatne Józefa Mackiewicza i Barbary Toporskiej. Zostało ono przekazane Muzeum Polskiemu, za zgodą obojga pisarzy, w roku 1985. Pieczę nad spuścizną Józefa Mackiewicza i Barbary Toporskiej sprawowała Nina Kozłowska, przez wiele lat zaprzyjaźniona z pisarzami. Archiwa te były przez 20 lat zastrzeżone - prawdopodobnie Mackiewicz wiedział, że historia po­trzebuje czasu i spokoju. W ubiegłym roku zostały one opracowane przez Ewę Furmańską, Izabelę Gass i Annę Tomczak. Dlaczego zdecydowałam się na organizację konferencji i jaki ma ona cel?

Z twórczością Józefa Mackiewicza zetknęłam się dopiero w Szwajcarii. Prawdopodob­nie i dla wielu z Państwa jego twórczość nie była lub nadal nie jest znana. Trudno było o nim pisać. Dla wielu Znanych, również działaczy opozycyjnych, niewygodny, gdyż bezkompromisowy w swoich osądach. Trudno było go czytać, gdyż książki jego nie zdobią pierwszych rzędów półek księgarskich. Pisarz skłócony z wieloma środowiskami emigracyjnymi, na indeksie w PRL-u do dziś wzbudza wśród badaczy literatury i his­torii kontrowersje. A jest to pisarz wybitny i lektura jego książek stanowi duże wyzwanie dla człowieka myślącego. Jest to więc wystarczający powód, by przypomnieć, po dwu­dziestu latach od śmierci pisarza, jego twórczość. O Barbarze Toporskiej wie jeszcze mniej osób. Żyła w cieniu Józefa Mackiewicza i jej talenty pisarskie i malarskie nie są jeszcze znane.

Bardzo się cieszę, że udało mi się pozyskać badaczy literatury i historii, których refera­ty zapewniają wysoki poziom sesji. Serdecznie dziękuję Uczonym za wszelką pomoc merytoryczną. Ponieważ koszty organizacyjne konferencji przekraczały możliwości finansowe naszej instytucji zwróciłam się o pomoc do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Uzyskałam tam poparcie Podsekretarza Stanu, Głównego Konserwatora Zabytków p. dr. Tomasza Merty, który zgodził się objąć Honorowy Patronat nad przygotowywaną sesją. Pomocy materialnej udzieliła mi dr Magdalena Ślusarska z Instytu­tu Książki w Krakowie. Bardzo serdecznie dziękuję za tę przychylność.

Wyrazy wdzięczności kieruję do naszych Gości za przyjęcie zaproszenia i za wzięcie udziału w konferencji. Obecność przedstawicieli najwyższych władz państwowych: Am­basady RP w Bernie, Senatu RP, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ins­tytutu Pamięci Narodowej, Konsulatu Generalnego RP w Monachium, Zakładu Narodo­wego im. Ossolińskich, Muzeum Literatury, Uniwersytetów: Zuryskiego i Fryburskiego i polskich organizacji kulturalnych w Szwajcarii jest dla mnie wielkim zaszczytem. Listę imienną Gości znajdą Państwo na następnych stronach.

Mam nadzieję. że i program kulturalny konferencji wzbudzi Państwa zainteresowanie. Dzięki pomocy dr. J. Konopki możliwym było urządzenie koncertu muzyki polskiej w starej platerowskiej Sali Rycerskiej. Krystyna Czartoryska z Warszawy przygotowała wystawę obrazów Tomasza Kazikowskiego.

Słowa podziękowania kieruję też do członków Komitetu Organizacyjnego Konferencji – Pracowników Muzeum i Wolontariuszy. I również do Państwa, którzy poprzez udział w przygotowywanych uroczystościach i wsparcie finansowe Muzeum przyczyniają się do rozwoju najstarszej polskiej placówki kulturalnej w Szwajcarii.

                                                                                                    Anna Buchmann

                                                                                        Dyrektor Muzeum Polskiego

                                                                                                      w Rapperswilu