|
antykomunisty,
z którym wkrótce związała się na resztę swego życia. Zamieszkali
razem w Czarnym Borze, podwileńskiej miejscowości, gdzie kupili dom z
ogrodem.
Na
wieść o wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski Toporska wraz z
Mackiewiczem ratując się przed okupacją sowiecką uciekła do Kowna, na
Litwę, gdzie rząd litewski otworzył granicę dla polskich uchodźców
wojennych. Tego samego roku jeszcze wojska sowieckie na skutek zawartego
układu ustąpiły z Wilna (miasto zostało przekazane Litwinom), i oboje
powrócili do Czarnego Boru, gdzie mieszkali aż do roku 1944.
W
zmienionej sytuacji politycznej, w latach 1939-40 Barbara Toporska pracowała
dla „Gazety Codziennej”, na której wydawanie w Wilnie otrzymał
koncesję Józef Mackiewicz. Kiedy w czerwcu 1940 r. Armia Czerwona
ponownie wkroczyła do Wilna, oboje wycofali się z aktywnego życia
dziennikarskiego i politycznego, utrzymując się głównie z wyprzedaży
rzeczy.
W
maju 1944 r., kiedy wojska niemieckie zaczęły się wycofywać na Zachód
Barbara Toporska i Józef Mackiewicz postanowili uchodzić z Wilna.
Zatrzymali się w Warszawie, gdzie wiosną-latem wydali trzy numery
podziemnego pisma „Alarm”, reprezentującego antysowiecką orientację
polityczną. Tuż przed wybuchem powstania warszawskiego wyjechali do
Krakowa, gdzie jeszcze przed dalszym etapem ucieczki „przed
wyzwoleniem” rozpowszechniali w obiegu podziemnym broszurę o wymownym
tytule „Optymizm nie zastąpi nam Polski”. W styczniu 1945 r. udało
im się dotrzeć do Wiednia, gdzie niespodziewanie otrzymali pomoc od
uciekających przed komunizmem Tatarów w postaci dwóch miejsc w
„tatarskim” pociągu ewakuacyjnym, którym dojechali aż do Mediolanu.
W maju, już po ustąpieniu Niemców z Włoch, Barbara Toporska i Józef
Mackiewicz przenieśli się z Mediolanu do Rzymu. Tam oboje na dwa lata ściśle
związali się z Polskim II Korpusem. Toporska pracowała wtedy w redakcji
„Orła Białego”. Dorabiała „sekretarzowaniem” i szydełkowaniem.
Po
kilku latach spędzonych w Londynie (1947-1954), gdzie rozpoczęła pracę
jako freelance dla sekcji polskiej radia „Głos Ameryki”, została
sprowadzona do Monachium do otworzonego tam działu „Głos Ameryki z
Europy”. Po jego likwidacji współpracowała jeszcze jakiś czas dla
centrali „Głosu Ameryki” w Waszyngtonie.
W
polskiej prasie emigracyjnej ukazywały się liczne artykuły i wiersze
jej pióra (głównie w londyńskich „Wiadomościach”, ale także w
paryskiej „Kulturze”, „Dzienniku Polskim”, „Kurierze Polskim”
i in.). Wyposażona w zdolności literackie i publicystyczną pasję tym
goręcej wspierała pisarską działalność swego wysoce utalentowanego
towarzysza życia. To jemu poświęciła znakomitą część swojej
energii i zaangażowania.
Po
przebytej w 1963 r. operacji raka, w okresie rekonwalescencji sama zaczęła
pisać powieści. A także malować. Pierwsza powieść „Siostry”
ukazała się w roku 1966 i została nagrodzona przez Akademię Literacką
„Wiadomości” jako „najwybitniejsza książka wydana na emigracji w
1966 r.”. Kolejne powieści „Poczwarka i motyle” i „Martwe
zwierciadło” zostały wydane razem w tomie „Na wschód od dzisiaj”
w 1970 r. W roku 1981 ukazała się „Spójrz wstecz, Ajonie!”, a w
1982 „Na Mlecznej Drodze”. Autorstwa Barbary Toporskiej jest także
tom poezji „Athene noctua” z 1973 r. W roku 1984 część jej artykułów
prasowych została przedrukowana w zbiorze publicystyki jej i Józefa
Mackiewicza ”Droga Pani...”.
Przez
cały ten okres pisarka walczyła z chorobą, przechodziła kilka
operacji, przebywała w sanatoriach. I wszystko to w wyjątkowo
niekorzystnych warunkach materialnych. Należy podkreślić, że przez
ostatnie lata swego życia oboje korzystali z pomocy społecznej. Załamana
i zrezygnowana po śmierci Józefa Mackiewicza zmarła w kilka miesięcy
po nim, 20 czerwca 1985 roku w Niemczech, w klinice w Oberaudorf w wieku
71 lat. Prochy obojga złożono w Londynie. Ich związek był związkiem
bezdzietnym.
Anna
Tomczak
|
